Skip to main content

Αναφυλαξία: Τι είναι, πού οφείλεται, πώς αντιμετωπίζεται

Η αναφυλαξία είναι μια σοβαρή, απειλητική για τη ζωή αντίδραση υπερευαισθησίας του οργανισμού σε διάφορες αιτίες. Συνήθως ο κόσμος ταυτίζει την αναφυλαξία με τη σοβαρή αλλεργική αντίδραση σε φάρμακα (κυρίως αντιβιοτικά).

Πού οφείλεται:
Πράγματι, στις συχνότερες αιτίες της αναφυλαξίας βρίσκουμε: τα φάρμακα, τις τροφές και τους νυγμούς (τσιμπήματα) εντόμων.

Λιγότερο συχνά μπορεί να οφείλεται σε βιολογικούς παράγοντες (αίμα και προϊόντα αίματος, μεταγγίσεις), συντηρητικές ουσίες και πρόσθετα τροφών, υλικά όπως το latex, δηλητήρια όπως το δήγμα φιδιού και ακόμη πιο σπάνια σαν αντίδραση στην έντονη άσκηση, το κρύο και τη θερμότητα.

Σε ένα ποσοστό 20% ο αιτιολογικός παράγοντας είναι άγνωστος!

Στα παιδιά οι πιο συχνές αιτίες αναφυλαξίας είναι οι τροφές ενώ στους ενήλικες είναι τα φάρμακα και οι νυγμοί εντόμων.

Από τα φάρμακα συχνότερα είναι: τα αντιβιοτικά (πενικιλίνες, κεφαλοσπορίνες), τοπικά αναισθητικά, αναλγητικά (ασπιρίνη, αντιφλεγμονώδη φάρμακα), οπιοειδή.

Από τις τροφές είναι: γάλα, αυγό, ψάρι, οστρακοειδή, σόγια, ξηροί καρποί δέντρων, όσπρια, σιτηρά.

Η φυσική δραστηριότητα που προκαλεί συχνότερα αναφυλαξία είναι το jogging. Το τένις, ο χορός και η ποδηλασία επίσης μπορεί να προκαλέσουν αναφυλαξία από άσκηση. Το ψύχος μπορεί και αυτό σπάνια να οδηγήσει σε αναφυλαξία, ειδικά εάν κάποιος κολυμπά σε ψυχρό νερό.

Πόσο επικίνδυνη είναι:
Η αναφυλακτική αντίδραση είναι μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή αντίδραση γιατί εξελίσσεται πολύ γρήγορα με εκδηλώσεις από το δέρμα, το αναπνευστικό, το καρδιαγγειακό και το γαστρεντερικό σύστημα. Οι εκδηλώσεις κυρίως από το αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα είναι αυτές που μπορεί να αποβούν θανατηφόρες σε χρόνο που μπορεί να μην υπερβαίνει τα 30 λεπτά! Από την άλλη, η αναφυλαξία δεν είναι πάντα επικίνδυνη για τη ζωή, ποικίλει σε σοβαρότητα και μπορεί να λυθεί και αυτόματα.

Πώς θα την αναγνωρίσουμε:
Το συχνότερο σύμπτωμα αλλά όχι πάντα απαραίτητα υπαρκτό, είναι από το δέρμα: γενικευμένη κνίδωση, δηλαδή ερυθρό με πομφούς δέρμα, κνησμός, έξαψη, οιδηματώδη-πρησμένα χείλη και αυτιά, βλέφαρα, γλώσσα και βλεννογόνοι.
Από το αναπνευστικό έχουμε δύσπνοια, αίσθημα κόμπου και καψίματος στον λαιμό, βράγχος φωνής, βήχα, αναπνευστική δυσχέρεια, σφίξιμο στο στήθος, κυάνωση, συριγμό.
Από το καρδιαγγειακό, ωχρότητα, ζάλη, υπόταση, υποτονία, ακράτεια, συγκοπή, κατάρρευση.
Από το γαστρεντερικό, συνήθως κοιλιακό άλγος και εμέτους.

Τα βρέφη μπορεί να εμφανίζουν υπνηλία, βυθιότητα, κυάνωση.

Σε τροφικές αλλεργίες τα συμπτώματα εμφανίζονται από 30 λεπτά έως 2 ώρες από την έκθεση ενώ σε φαρμακευτική ουσία (ειδικά αν είναι ενδοφλέβια) ή τσιμπήματα εντόμων, κυρίως υμενόπτερα (σφήκες, μέλισσες) εμφανίζεται πολύ πιο γρήγορα, από 5-30 λεπτά!
Επιβαρυντικός παράγοντας είναι η συνύπαρξη αλλεργικού άσθματος, ατοπικής δερματίτιδας και τροφικής αλλεργίας.

Αντιμετώπιση – «Οδηγός επιβίωσης» σε σοβαρή αναφυλακτική αντίδραση:
Η θεραπεία της σοβαρής αναφυλακτικής αντίδρασης εξαρτάται από τον συνδυασμό της έγκαιρης αναγνώρισης από το περιβάλλον του ασθενούς της σοβαρότητας των συμπτωμάτων και κυρίως της δυνατότητας άμεσης ιατρικής, κυρίως, παρέμβασης με την κατάλληλη ιατρική θεραπεία.

Τα φάρμακα που προορίζονται για αυτή την περίπτωση δυστυχώς δεν είναι από τα συνηθισμένα που μπορεί να βρίσκονται στο φαρμακείο του σπιτιού ή των διακοπών, όπως π.χ. τα αντισταμινικά.

Αν, λοιπόν, κάποιος εμφανίσει τα ύπατα συμπτώματα που παραπέμπουν σε μια τέτοια κατάσταση, δρούμε ως εξής:
1. Ελέγχουμε αρχικά τους αεραγωγούς, αν αναπνέει, αν έχει σφυγμό, και καλούμε άμεσα για βοήθεια, είτε γνωρίζουμε είτε όχι βασικές τεχνικές καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης. Απαιτείται άμεση επικοινωνία με γιατρό για καθοδήγηση παράλληλα με την έγκαιρη μετάβαση του ασθενούς στην πλησιέστερη δομή Υγείας.
2. Θέτουμε τον ασθενή σε θέση ανάνηψης, δηλαδή στο πλάι.
3. Ένα φάρμακο που προορίζεται για την αντιμετώπιση της αναφυλαξίας και που θα μπορούσε να χορηγηθεί άμεσα, ακόμη και από μη γιατρό κατόπιν μικρής εκπαίδευσης και καθοδήγησης, αφορά σκεύασμα με τη φαρμακευτική ουσία αδρεναλίνη σε αυτό-ενέσιμη μορφή. Εάν διαθέτουμε το σκεύασμα, δεν διστάζουμε να το χορηγήσουμε.