Skip to main content

Τηλεοπτικές σειρές: Πρέπει τα παιδιά να τις βλέπουν ή όχι;

Ρωτήστε ένα παιδί να σας πει ποια είναι η Μικρή Γιατρός. Μπορεί να μην την ξέρει. Ρωτήστε το τώρα ποια είναι η Ρενάτα ή η Μαρίνα. Θα σας πουν αμέσως σε ποια τηλεοπτική σειρά παίζουν και θα σας μουρμουρίσουν και το τραγούδι τίτλων! Τα περισσότερα πιτσιρίκια παρακολουθούν σειρές ενηλίκων. Τους κάνει κακό ή όχι;

Αρνείστε ότι τα δικά σας παιδιά το κάνουν; Εσείς δεν τους το επιτρέπετε, η γιαγιά όμως μήπως τα αφήνει να βλέπουν μαζί της τηλεόραση τα απογεύματα που τα προσέχει στο σπίτι της; Και εάν ναι, αυτό σας κάνει έξαλλη; Για να δούμε τι λένε οι ειδικοί. Είναι τόσο κακό να παρακολουθούν τα παιδιά καθημερινές τηλεοπτικές σειρές;

Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι οι τηλεοπτικές σειρές μπορεί να επηρεάσουν θετικά την κοινή γνώμη, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλάζοντας ισχυρά δομημένα στερεότυπα (π.χ. για τους gay ή προωθώντας κοινωνικές αλλαγές όπως για την εργασία της γυναίκας) με έναν ήπιο τρόπο. Προσφέρουν ψυχαγωγία και ενημέρωση αναλύοντας συχνά ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία.

Το χαρακτηριστικό τους είναι ότι στηρίζονται στις ανθρώπινες σχέσεις. Το σενάριο όμως συχνά δεν έχει μία συγκεκριμένη δομή με αρχή, μέση και τέλος. Αυτό έχει ως συνέπεια, όταν ο αριθμός των επεισοδίων πληθύνει, οι σχέσεις μεταξύ των πρωταγωνιστών να μπερδεύονται τόσο πολύ ώστε συχνά καταλύονται οι ηθικοί κανόνες.

Επιπλέον όσο προχωρά ο καιρός, η ανάγκη για εντονότερη πλοκή, με στόχο τη διατήρηση του ενδιαφέροντος του κοινού, μεγαλώνει, με αποτέλεσμα η βία, οι θάνατοι, οι ανταλλαγές συντρόφων να κυριαρχούν στη θεματολογία.

Έρευνες που έχουν γίνει δείχνουν ότι τα παιδιά που εκτίθενται στις τηλεοπτικές σειρές-σαπουνόπερες έχουν την τάση να συνδέουν την ευτυχία με τον πλούτο, την ομορφιά και τη δημοφιλία.

Επιπλέον επηρεάζεται η εικόνα που έχουν για την πραγματικότητα. Καθώς τους λείπει η προσωπική εμπειρία ή η επιστημονική γνώση επαφύονται στους αγαπημένους τους ήρωες για να ενημερωθούν και να σχηματίσουν απόψεις ακόμα για κοινωνικά ζητήματα.

Αυτό συμβαίνει γιατί τα παιδιά δεν έχουν την ικανότητα να διακρίνουν απόλυτα τις διαφορές μεταξύ του πραγματικού και του φανταστικού. Και αν οι απόψεις που παρατίθενται στη σαπουνόπερα βρίσκουν σύμφωνους τους γονείς, ίσως να μην υπάρχει πρόβλημα. Αν όμως οι απόψεις που προβάλλονται διαφέρουν από τις αποδεκτές για τους γονείς απόψεις, τότε πιθανώς να προκύπτουν συγκρούσεις.

Σε πρόσφατη έρευνα βρέθηκε ότι ανάλογα με την ηλικία τους τα παιδιά ενθουσιάζονται με τις σαπουνόπερες για διαφορετικούς λόγους:

Ηλικίες 6-9: Η αντίληψη που έχουν για τη σαπουνόπερα εντάσσεται στην οικογενειακή ρουτίνα, αποτελεί την ευκαιρία τους να μπουν στον κόσμο των μεγάλων και να έχουν περισσότερα κοινά με τους γονείς ή τους παππούδες και τις γιαγιάδες.

Ηλικίες 10-13: Η σαπουνόπερα αποτελεί πηγή πληροφόρησης, ένα παράθυρο στον κόσμο των μεγάλων δίνοντάς τους παράλληλα την ευκαιρία να σχολιάσουν με τους φίλους τους τα δρώμενα της σειράς.

Ηλικίες >13: Σε αυτές τις ηλικίες τα παιδιά ταυτίζονται με τους αγαπημένους τους ήρωες, μιμούμενοι τον τρόπο ντυσίματος ή ομιλίας τους, ή υιοθετώντας κάποιες από τις συμπεριφορές τους. Στο στάδιο αυτό οι έφηβοι προτιμούν να παρακολουθούν τις σειρές μόνοι τους και η παρακολούθησή τους έχει αποκτήσει έναν εθιστικό χαρακτήρα.

Φυσικά, η επίδραση που έχουν τα προγράμματα αυτού τους είδους στα παιδιά εξαρτάται από πολλούς παράγοντες:

Το γνωστικό τους επίπεδο, τις ατομικές τους ανάγκες, την ψυχική τους ευαλωτότητα, το κοινωνικό τους δίκτυο και το κοινωνικο-οικονομικο υπόβαθρο της οικογένειάς τους.

Πώς μπορούμε να μετριάσουμε τις αρνητικές συνέπειες μίας τέτοιας σειράς στο παιδί μας;

Να την παρακολουθήσουμε μαζί του, συζητώντας αυτά που βλέπουμε.

Έτσι, χωρίς απαγόρευση, εκπαιδεύουμε το παιδί να αξιολογεί αυτά που του παρουσιάζονται στην τηλεόραση.

Του μαθαίνουμε τη διαφορά του φανταστικού με το πραγματικό, εκφράζουμε τη δυσφορία μας όταν παραβιάζονται αρχές της οικογένειας, το παρακινούμε να ενημερώνεται από πιο επιστημονικές πηγές.

Επιπλέον, πρέπει το παιδί να εκτίθεται σε εναλλακτικούς τρόπους ψυχαγωγίας και ενημέρωσης, έτσι ώστε να αναπτύξει την κριτική του ικανότητα και να εξελίξει ένα υψηλό κριτήριο αισθητικής, στοιχεία που θα του επιτρέπουν να απορρίπτει τα προγράμματα χαμηλής αξίας, ή θα το προστατεύουν από τις αρνητικές τους επιδράσεις.