Skip to main content

Η σημασία της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης από την πρώτη παιδική ηλικία

Ο τρόπος με τον οποίο τόσο ο άνδρας όσο και η γυναίκα θα βιώσουν και θα σταθούν μπροστά στην σεξουαλικότητά τους, κατά τα διάφορα στάδια της ζωής τους, καθορίζεται σε σημαντικό βαθμό από τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση που λάβανε κατά τη διάρκεια των παιδικών τους χρόνων.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, η οποία δεν αναφέρεται μόνο σε ζητήματα σεξουαλικών σχέσεων αλλά και σε ευρύτερα θέματα, όπως η εικόνα του εαυτού και ο αμοιβαίος σεβασμός, ξεκινά από την πρώιμη παιδική ηλικία.

Συγκεκριμένα, ξεκινά από τα πρώτα χρόνια ζωής, την νηπιακή ηλικία, κατά την οποία βοηθάμε το παιδί μας να μάθει το σώμα του, εξηγώντας του με απλούς και υπαρκτούς όρους την ίδια του τη φύση.

Χρησιμοποιούμε πάντοτε τα ονόματα που η ιατρική επιστήμη έχει ορίσει για τα μέρη του σώματος, αφού με τον τρόπο αυτό τα παιδιά θα γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, αλλά και θα καταρριφθούν τα ταμπού και οι προκαταλήψεις, που συνοδεύουν, ακόμα και σήμερα, τις λέξεις που περιγράφουν μέρη του ανθρώπινου σώματος και το μόνο που τελικά επιφέρουν είναι συναισθήματα ντροπής, ενοχών και αμηχανίας, διαιωνίζοντας το φαύλο κύκλο της άγνοιας, της παραπληροφόρησης και της έλλειψης σωστής ενημέρωσης.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση συνεχίζει μέσα από τις σπουδαίες συζητήσεις γύρω από την αυτοπροστασία του παιδιού μας, μαθαίνοντάς του πως δεν επιτρέπουμε σε κανέναν να μας αγγίζει χωρίς να το επιθυμούμε, και τονίζοντας πως ως γονείς είμαστε πάντοτε εδώ για να ακούσουμε οτιδήποτε τον στεναχωρήσει/ ανησυχήσει/ πειράξει.

Φυσικά, συνεχίζουμε σε επόμενα ηλικιακά στάδια και πάντοτε ανάλογα με την ωρίμανση του παιδιού, είναι σημαντικό να μην αμελήσουμε την σεξουαλική του διαπαιδαγώγηση αλλά και να μην λειτουργήσουμε παρεμβατικά και παραβιαστικά σε κάτι τόσο ιδιωτικό, συζητώντας μαζί του για τις αλλαγές στο σώμα ενώ προσεγγίζει την εφηβεία αλλά και για τον αυνανισμό σαν μια υγιή, θετική συμπεριφορά για την ανακάλυψη του σώματος.

Ο γονιός του ίδιου φύλου (ομόφυλος γονέας) συχνά αισθάνεται πιο άνετα με αυτές τις συζητήσεις όμως φυσικά και μπορούν να γίνουν και από τους δύο γονείς. Ο ομόφυλος γονέας είναι σημαντικό να περνάει χρόνο με το παιδί του, όχι μόνο κάνοντας κοινές δραστηριότητες, αλλά και συζητώντας για θέματα που άπτονται της σεξουαλικότητας. Η στενή και ουσιαστική σχέση του ομόφυλου γονέα με το παιδί του συμβάλλει στην ταύτιση και στη διαμόρφωση της ταυτότητας του φύλου του.

Ο ετερόφυλος γονιός είναι σημαντικό να ενθαρρύνει αυτήν την ομόφυλη ταύτιση. Και οι δύο γονείς, ο καθένας από τη δική του θέση και μέσα από το δικό του ρόλο, μεταδίδουν στα παιδιά τους πληροφορίες και μηνύματα που έχουν μεγάλη αξία για την ομαλή ψυχοσεξουαλική τους ανάπτυξη, καθώς και τις μελλοντικές τους σχέσεις με το άλλο φύλο, λειτουργώντας ως πρότυπα.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί πριν την είσοδο στην εφηβεία, ώστε ο έφηβος να μπορεί να διαχειριστεί με ωριμότητα και αυτοφροντίδα τον ίδιο του το σώμα αλλά και τον συναισθηματικό του κόσμο.

Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση ξεκινά να διαμορφώνεται από τις πρώτες οικογενειακές εγγραφές και συνεχίζει να χτίζεται μέσα από το σχολείο, τις παρέες αλλά και την ουσιαστική επίδραση των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης βομβαρδίζοντας με χιλιάδες εικόνες, ήχους και λέξεις τα άτομα προσχολικής, σχολικής αλλά και εφηβικής ηλικίας, χωρίς στην πραγματικότητα να εμβαθύνουν και να δίνουν έγκυρες κατευθύνσεις ώστε να ανακαλύπτει η κάθε ηλικία τη σεξουαλικότητά της, ενισχύουν τους μύθους και την παραπληροφόρηση γύρω από όλα τα καθημερινά δύσκολα και απλά, ορατά και αόρατα προβλήματα που περικλείει η λέξη «σεξ» .

Αναγνωρίζοντας την εξέχουσα θέση που κατέχει το διαδίκτυο στην καθημερινότητα του εφήβου έχει αξία να αντιληφθούμε το πώς συχνά υποκαθιστά τον ρόλο του γονέα παρέχοντας τις πρώτες ουσιαστικές εγγραφές αλλά και προσδοκίες αναφορικά με τη σεξουαλικότητά.

Πράγματι, σύμφωνα με σύχρονες έρευνες τα Ελληνόπουλα είναι από τα πλέον εξοικειωμένα με τις νέες τεχνολογίες και το σερφάρισμα στο διαδίκτυο παιδιά στην Ευρώπη, ωστόσο, η εξοικείωση αυτή τα κάνει να ‘συναντούν’ - εκούσια ή ακούσια - ιστοσελίδες με σεξουαλικό - πορνογραφικό περιεχόμενο οι οποίες αφυπνίζουν την περιέργεια και το σεξουαλικό τους ενδιαφέρον.

Μάλιστα, οι λέξεις «σεξ» και «πορνό» είναι στη λίστα με τις πέντε συχνότερες λέξεις που βάζουν τα Ελληνόπουλα κάτω των 18 ετών στη μηχανή αναζήτησης του Ίντερνετ. Ωστόσο, η ιδιαίτερα δημοφιλής στις ηλικίες αυτές χρήση του Διαδικτύου εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Μονάδας Εφηβικής Υγείας της Β' Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών σε Έλληνες εφήβους, το 19,4% ανέφερε ότι χρησιμοποιούσε ιστοσελίδες πορνογραφικού περιεχομένου. «Το υλικό αυτό προορίζεται κυρίως για την ψυχαγωγία των έμπειρων ενηλίκων και όχι για την ενημέρωση των άπειρων εφήβων, με αποτέλεσμα την επίπτωση στη συμπεριφορά και την κοινωνικότητά τους. Επιπλέον, ο έφηβος μπορεί να έρθει σε επαφή με σεξουαλική βία, σε μια περίοδο που ακόμη αναπτύσσεται ψυχοκοινωνικά και δεν έχει εγκαταστήσει μηχανισμούς φιλτραρίσματος και αντικειμενικής κριτικής», τονίζει η επιστημονική υπεύθυνη της Μονάδας και λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής, Άρτεμις Τσίτσικα.

Οι γονείς, όπως εξηγούν οι ειδικοί, φέρουν την ευθύνη του να μιλήσουν πρώτοι από όλους στα παιδιά για το σεξ, διασφαλίζοντας την παροχή μιας έγκυρης και εμπεριστατωμένης ενημέρωσης απογυμνωμένης από μύθους, παραπληροφόρηση και σκοτεινά σημεία, αντιλαμβανόμενοι πως το παιδί έχει περιέργεια και δικαίωμα να μάθει κι αν οι γονείς δεν του δώσουν τις απαντήσεις, θα στραφεί σε αυτό που του είναι πιο οικείο, το Ίντερνετ.

Ακόμη οι γονείς αξίζει να αντιληφθούν πως οι αξίες τους μεταδίδονται όχι τόσο μέσα από τα λόγια τους, αλλά κυρίως μέσα από τη στάση τους και το ζωντανό παράδειγμα που δίνουν στα παιδιά τους στην καθημερινότητά τους, στις οικογενειακές στιγμές όταν οι ίδιοι στέκονται απέναντι στον άνδρα ή στη γυναίκα σύντροφό τους.

Ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν από την απουσία ή τη μη-ορθή σεξουαλική διαπαιδαγώγηση;

  • παραπληροφόρηση (συνομήλικοι, έντυπα, διαδίκτυο) η οποία οδηγεί σε σύγχυση και άγνοια ως προς την ευθύνη που επιφέρει η εμπλοκή σε μία σεξουαλική σχέση (θέματα υγείας- σεξουαλικά νοσήματα, ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη)
  • αίσθημα ενοχής, φοβία απέναντι στη σεξουαλική πράξη ή απέναντι στο αντίθετο φύλο με ενδεχόμενη τη σύγχυση σεξουαλικής ταυτότητας
  • διαστρεβλωμένη επαφή με τη σεξουαλικότητα, τι είναι σωστό – λάθος, με αποτέλεσμα να διαμορφώνει το παιδί διαστρεβλωμένη εικόνα εαυτού / μειωμένη αυτοπεποίθηση - αυτοεκτίμηση.

Η στάση του γονιού:

Πρόληψη πάνω από όλα σημαίνει πετυχαίνω μια καλή επικοινωνία με το παιδί μου από την παιδική του ηλικία, μαθαίνοντάς το να σέβεται το σώμα του και να το προφυλάσσει. Στην πρώτη παιδική ηλικία μάλιστα, σύμμαχοί μας είναι τα εικονογραφημένα βιβλία σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, που λειτουργούν ως εξαιρετικά εκπαιδευτικά εργαλεία.

Επικοινωνία σημαίνει ‘ακούω- μιλώ’, χρειάζεται να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να μιλούν και να κάνουν ερωτήσεις, μέσα σε ένα ήρεμο κλίμα, χωρίς διάθεση κριτικής. Ακόμη είναι ευθύνη του γονιού να καταλάβει το παιδί του ότι το σεξ σχετίζεται με τα συναισθήματα του έρωτα και της αγάπης, την οικειότητα, το αίσθημα φροντίδας και σεβασμού και για το ίδιο το άτομο αλλά και για το σύντροφο του.

Ως γονιός χρειάζεται να αποδεσμευτώ από τα ταμπού του παρελθόντος και να αποδεχτώ έννοιες όπως οι προγαμιαίες σχέσεις, η ομοφυλοφιλία και ο αυνανισμός ενισχύοντας την υγιή σεξουαλική έκφραση του παιδιού μου.